عبد الرحمن جامى
6
مرقع نى نامه جامى ( فارسى )
فرائد غياثى و مجموعهء نامههاى جامى كه با نام نونهادهء انشاء جامى به چاپ رسيده ، همچنين ديوان و مثنوى سلسلة الذّهب آمده است . 15 به نوشتهء عبد الغفور لارى ، در تكملهء نفحات الانس ، يكى از « افاضل عصر » نامههاى شاهان را به جامى گردآورى كرده بود و تعداد نامهها چندان زياد بود كه به رسالهاى ستبر برمىآمده است . 16 قبول عامّى كه آثار جامى يافته منحصر در حوزههاى ادبى ايران و ايرانزمين نيست . در بين نسخههاى خطّى فارسى و عربى كه در چين و به دست كاتبان چينى نوشته شده نيز نفيسترين نسخههاى كتابت شده به سبك خوشنويسى چينى - فارسى ، از آثار جامى به ويژه اشعّة اللمعات و سلسلة الذّهب اوست . آثار جامى و ياران و هممسلكان او مانند ملا حسين واعظ كاشفى و شمس الدين محمّد تبادكانى به لطف حسن تأليف و تقرير و شيوايى زبان و بيان بر وفق سليقه و سخنپسندى فارسىدانان و فارسىخوانان چين در رديف گلستان سعدى از رايجترين درسنامهها و متنهاى آموزشى زبان فارسى و عرفان و معارف اسلامى در بين صوفيّه و مسلمانان چين و آسياى ميانه از ديرباز تاكنون است . 17 اين آثار از اركان و اسباب اصلى قوام و دوام زبان فارسى و فرهنگ ايران و اسلام در دورترين حوزههاى شرقى قلمرو زبان فارسى به شمار مىآيد و جامى از اين راه حقّى گران بر زبان فارسى و فرهنگ اسلامى دارد كه از نظر همعصران او نيز پوشيده نمانده است . معين الدين اسفزارى مؤلف كتاب روضات الجنّات فى اوصاف مدينة هرات ( تأليف 899 - 897 ه ) دراينباره نوشته است : صاحب ولايتى كه گردنكشان اقاليم علم و عرفان از اقصى بلاد هند تا انتهاء ممالك روم و فلسطين و از سرحدّ خطاى و چين و ماچين تا نواحى بلغار و سقسين سر بر خطّ ارادتش نهادهاند و در تمامى اقسام علوم و حقائق و جميع قوانين و آداب و فضائل و اساليب معارف و عوارف حضرتش را پيشوا و مقدّم و مقتدا مىدانند و مىدارند . 18 مرقّع نىنامه مرقّع نىنامه به سفارش ميرزا مهدى خان 19 استرآبادى ، منشى الممالك نادر شاه و مؤلف كتابهاى درّهء نادره ، جهانگشاى نادرى و مبانى اللّغة و فرهنگ تركى به فارسى سنگلاخ ، مرقّعبندى و جلدگذارى و زرنگار شده و به كتابخانهء او تعلّق داشته است . مهر ميرزا مهدى خان با سجع « هديت من المهدىّ 1174 » بر صفحهء آخر در كنار ترقيمه زده شده است . اين مهر با همين سجع و بر همين كرسى و تركيب بر برخى از توقيعات و فردها و اسناد و فرمانهاى مربوط به ميرزا مهدى خان كه مجموعهاى از آنها در كتابخانهء ملّى ملك ( به شمارهء 6018 ) موجود است ديده مىشود و تعلّق آن به او مسلّم است .